สมุก

รูปภาพ ส่วนผสมรักกระแหนะ ^๑

ในงานช่างรัก ยังมีวัสดุบางชนิด ที่ควรอธิบายควบคู่กัน เนื่องด้วยเป็นวัสดุ ที่มีบทบาทสำคัญยิ่ง สิ่งหนึ่งสำหรับ ประกอบงานเครื่องรัก คือ “สมุก”

“สมุก” เป็นวัสดุที่ลักษณะเป็นผง หรือป่นเป็นฝุ่น สมุกที่ใช้ในงานเครื่องรัก แบบไทยประเพณีอย่างโบราณวิธี มีอยู่ด้วยกัน ๒ ชนิด ดังนี้

1. ๑. สมุกอ่อน สมุกชนิดนี้ ได้แก่ ผงดินสอพอง ผงดินเหนียว เลือดหมูก้อน อย่างใดอย่างหนึ่ง ผสมกับรักน้ำเกลี้ยง ตีให้เป็นเนื้อเดียวกัน ใช้ทารองพื้นที่ต้องการรองพื้นบางๆ และเรียบ
2. ๒. สมุกแข็ง ได้แก่ ผงถ่านใบตองแห้ง ผงถ่านหญ้าคา ผงปูนขาวอย่างใดอย่างหนึ่ง ผสมกับรักน้ำเกลี้ยงตีให้เป็นเนื้อเดียวกัน ใช้ทารองพื้นที่ต้องการรองพื้นหนา และแข็งมาก

งานของช่างรัก ที่เกี่ยวข้องกับงานประเภทประณีตศิลป ประเภทมัณฑนศิลป และ ประเภทวิจิตรศิลปที่ได้รับการสร้างสรรค์ ด้วยระเบียบวิธีของช่างรัก อย่างโบราณวิธีมีอยู่มากหลายลักษณะด้วยกัน ได้เลือกเอางานช่างรัก ที่มีลักษณะสำคัญในด้านรูปแบบ ที่แสดงออกลักษณะการตกแต่งแบบไทยประเพณีโดยแท้มาแสดง ให้ทราบต่อไปนี้

1. ๑. งานช่างลงรักปิดทองคำเปลว
2. ๒. งานช่างประดับกระจก
3. ๓. งานช่างประดับมุก